เอกสารประกอบการฝึกอบรม

เรื่อง

การสร้างข้อสอบด้วยโปรแกรม HOTPOTATOES

*********************

               การพัฒนาสื่อผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตนั้น  หากให้มีความสมบูรณ์ควรมีแบบทดสอบเป็นองค์ประกอบอยู่ด้วย     ซึ่งโปรแกรมที่ใช้ในการสร้างข้อสอบที่ง่ายและมีความสามารถสูงโปรแกรมหนึ่งใน   ปัจจุบันคือ โปรแกรม  HOTPOTATOES   ซึ่งเป็นโปรแกรมประเภทที่ไม่ใช่ Freeware แต่หากใช้เพื่อการศึกษาที่ไม่แสวงหากำไร อาจารย์ผู้สอนสามารถใช้ได้    ดังข้อความในอินเทอเน็ตเว็บเพจที่แอดเดรส  http://web.uvic.ca/hrd/hotpot/index.htm มีความว่า  "Hot  Potatoes  is not freeware,but it is free of charge for non-profit  educational  users  who  make their pages available on the web." โปรแกรมนี้สามารถดาวน์โหลด  (Download) ได้จาก อินเทอร์เน็ต โดยไม่ต้องเสียค่าบริการใดๆ

               โปรแกรม  HOTPOTATOES  สามารถสร้างข้อสอบได้หลายแบบ เช่น  เลือกตอบ   จับคู่  ปริศนาอักษรไขว้    เติมคำ  ฯลฯ    โดยสามารถสร้างข้อสอบให้แสดงผลเป็นภาษาไทยได้

 

วิธีการสร้างดังนี้

 

1.  การเปิดโปรแกรม

               1.1  เปิดโปรแกรมโดย  คลิกเมาท์ที่สัญรูป (Icon) Hotpotatoes บนจอภาพ (Desktop) ดังแสดงในภาพที่  1

ภาพที่ 1

               1.2  จะเกิดหน้าต่างโปรแกรมรวมให้เลือกว่า ต้องการสร้างข้อสอบประเภทใด  ในที่นี้ต้องการสร้างข้อสอบแบบเลือกตอบ  ให้คลิกเมาท์ที่ JBC  ดังแสดงในภาพที่ 2

 

ภาพที่ 2

               จาก  2 ขั้นตอน  ดังกล่าวข้างต้น   เราสามารถเปิดโปรแกรมอีกวิธีหนึ่งคือ  คลิกเมาท์ที่ start > Programs> Hotpotatoes 5 > JBC  จะได้ผลดังแสดงในภาพที่  3 

 

ภาพที่  3

 หมายเหตุ สัญลักษณ์  >  หมายถึงขั้นตอนต่อไปให้คลิกเมาท์ที่ เมนูย่อยซึ่งปรากฎชื่อหลังสัญลักษณ์นี้ " ซึ่งจะใช้ความหมายนี้ทั้งหมดในเอกสารนี้

               1.3  โปรแกรม HOTPOTATOES จะถูกเปิดขึ้นเพื่อใช้งาน ดังแสดงในภาพที่ 4

 

ภาพที่ 4

 

 

 

2.  การปรับแต่งโปรแกรม

               2.1 คลิกเมาท์ที่ Options  > Configure Output เพื่อปรับแต่งค่าตั้งต้นให้กับโปรแกรมให้สามารถใช้งานได้สะดวกในโอกาสต่อไป  (การปรับแต่งโปรแกรมในหัวข้อนี้ทำเพียงครั้งเดียว  ในการสร้างงานครั้งต่อไปไม่ต้องปรับแต่งใหม่)  ดังแสดงในภาพที่ 5

 

ภาพที่ 5

               2.2  ปรากฏหน้าต่างของ Configuration File  ดังแสดงในภาพที่ 6

 

ภาพที่ 6

               2.3 คลิกเมาท์ในแต่ละช่องให้เคอร์เซอร์กระพริบ  เช่น ในช่อง Exercise Subtitle   แล้วกดF12  (Unicode characters)  เกิดหน้าต่าง  Enter/Edit Unicode Text  คลิกเมาท์ต่อที่ Font  ดังแสดงในภาพที่  7

ภาพที่ 7

 

               2.4 เลือก Font ที่เป็นภาษาไทย โดยใช้ Font  ต่างๆ เช่น AngsanaUPC    ขนาด Font  เป็น  16   Points  แล้วคลิก OK  ดังแสดงในภาพที่  8

 

ภาพที่ 8

               2.5 พิมพ์ข้อความใหม่เป็นภาษาไทยที่มีความหมายสอดคล้องกับแต่ละช่องดังกล่าว  เช่นในที่นี้พิมพ์คำว่า  "ตอนที่ 1 เรื่องสัตว์ "   แล้วคลิกเมาท์ที่  OK ดังแสดงในภาพที่ 9

 

ภาพที่ 9

               2.6 ในช่องที่เลือกไว้แล้วดังกล่าวจะเกิด  Unicode ซึ่งประกอบด้วยอักษร &#ตามด้วยตัวเลข 4 หลัก   ซึ่งเราไม่สามารถอ่านได้   แต่คอมพิวเตอร์จะแปลรหัสกลับเป็นข้อความเดิมเมื่อใช้งานจริง และในช่อง  Instruction  อาจใช้ข้อความว่า "คลิกเมาท์ในช่องสี่เหลี่ยมหน้าคำตอบที่ต้องการเลือก" ดังแสดงในภาพที่  10                

 

ภาพที่ 10

               2.7  คลิกเมาท์ที่  แท๊บ (tab) Prompts/feedback เพื่อเปลี่ยนข้อความซึ่งเป็นภาษาอังกฤษเช่น ช่อง  Guess correct  เปลี่ยนข้อความเป็น "เก่งมากครับ  คำตอบนี้ถูกต้อง"  หรือเป็นข้อความอื่นตามที่ท่านต้องการ  (ทำได้โดยกด  F12   ซึ่งในลำดับต่อไปจะไม่กล่าววิธีทำในรายละเอียด)  ดังแสดงในภาพที่ 11

 

ภาพที่ 11

               2.8 เปลี่ยนข้อความอื่นเช่น ในช่อง Guess incorrect เป็น"ยังไม่ถูกต้อง  กรุณาคิดดูใหม่"ในช่อง  Your score is  เปลี่ยนข้อความเป็น "คะแนนที่ได้" ในช่อง  Questions  answered  correctly first time  เปลี่ยนข้อความเป็น  "ถูกต้อง   ยอดเยี่ยมจริง"    ซึ่งข้อความเหล่านี้เป็นข้อความตัวอย่าง    คุณอาจเปลี่ยนเป็นข้อความอย่างอื่นตามต้องการ   โดยอาศัย Unicode character  ซึ่งข้อความจะถูกเข้ารหัส  ดังแสดงในภาพที่ 12

ภาพที่ 12

               2.9 คลิกเมาท์ที่ Tab ชื่อ Buttons แล้วเปลี่ยนข้อความในช่อง   Caption  for  "Check Answer" Button  เป็นคำว่า "ตรวจคำตอบ"   เปลี่ยนข้อความในช่อง  Next exercise URLเป็นexam02.htm (สมมุติว่า มีแบบทดสอบหลายชุด  โดยชุดต่อไปมีชื่อแฟ้มเป็น  exam02.htm ในกรณีที่ไม่มีแบบทดสอบอื่นๆ อีก  ให้คลิกเมาท์ในช่องสี่เหลี่ยม หน้า คำว่า  Include  "Next Exercise" button  ให้เครื่องหมาย  3 หายไป ) ในช่อง Include " Go to  Contents"  button  เปลี่ยนข้อความเป็น "ทบทวนความรู้"    แล้วเปลี่ยนข้อความในช่อง    Contents page URL        เป็น content.htm   ( สมมติชื่อแฟ้มของเนื้อหาความรู้เป็น  content.htm  หากชื่อแฟ้มเป็นอย่างอื่น จะต้องเปลี่ยนให้ชื่อแฟ้มสอดคล้องกัน)   ดังแสดงในภาพที่  13

ภาพที่ 13

               2.10  คลิกเมาท์ที่ Tab ชื่อ Appearance เปลี่ยนข้อความในช่อง  Background Graphic URL โดยการ คลิกเมาท์ที่  browse   เพื่อเลือกภาพซึ่งต้องการให้ปรากฏภาพเป็นพื้นหลัง(ภาพนี้จะต้องนำมาวางไว้ใน Folder  ที่บันทึกแฟ้มนี้ หรือ Folder ย่อยของแฟ้มนี้ )  ในที่นี้ชื่อแฟ้มภาพคือ winter2.jpg  ถ้าหากท่านไม่ต้องการให้ปรากฏภาพเป็นพื้นหลังก็ไม่ต้องเปลี่ยนแปลงข้อมูลในช่องนี้  ในช่อง Out put font face  เปลี่ยนชื่อ Font เป็น AngsanaUPC    ในช่อง Top frame size  อาจเปลี่ยนค่าตัวเลขให้มากขึ้นเพื่อให้กรอบ(Frame)บนมีขนาดโตขึ้น  หรือ ลดค่าตัวเลขให้ต่ำลงเพื่อลดขนาดของกรอบบน  นอกจากนี้ท่านสามารถคลิกเมาท์เพื่อเปลี่ยนสี ต่างๆ  โดยคลิกเมาท์ที่ colour  ของช่องต่างๆ  โดยเมื่อเปลี่ยนแล้วจะแสดงผลคร่าวๆ ในช่อง Preview (อาจทำได้โดยการคลิกที่ภาพรุ้งกินน้ำทางด้านขวาของแต่ละช่องเพื่อเลือกสีตามต้องการ    หรืออาจเปลี่ยนเลขฐาน 16 ในแต่ละช่องก็ได้แต่วิธีนี้ทำได้ยากกว่า ) แล้วคลิกเมาท์ต่อที่ OK

               2.11 คลิกเมาท์ที่  Tab ชื่อ Other แล้วคลิกเมาท์ให้มีเครื่องหมาย 3หรือไม่มีเครื่องหมาย 3ในช่องต่างๆ  ตามต้องการ  เช่น                              

                        2.11.1 คลิกเมาท์ให้เกิดเครื่องหมาย   3  ในช่อง     Show a limited  number of question each time the page load แล้วเปลี่ยนเลขในช่อง Number of questions to showon each page load  เช่น  เป็นเลข  10  ซึ่งหมายความว่าถ้ามีข้อสอบมากกว่า  10  ให้เลือกข้อสอบมาแสดงผลเพียง  10  ข้อ  หากไม่มีเครื่องหมาย 3แสดงว่าโปรแกรมจะแสดงข้อสอบออกมาทั้งหมด       

                        2.11.2 คลิกเมาท์ให้เกิดเครื่องหมาย   3ช่อง  Show questions  one by one เพื่อแสดงข้อสอบหน้าละ   1   ข้อ   หากไม่มีเครื่องหมาย 3หน้าข้อความนี้   ข้อสอบจะแสดงผลทุกข้อในหน้านี้               2.11.3 คลิกเมาท์ให้เกิดเครื่องหมาย   3 หน้าข้อความ  Show  score   after each correct answer เพื่อให้แสดงผลการตรวจคำตอบในแต่ละข้อ      หากไม่มีเครื่องหมายนี้การแสดงผลการตรวจคำตอบจะปรากฏหลังจากทำเสร็จแล้วทุกข้อ

                        2.11.4 คลิกเมาท์ให้เกิดเครื่องหมาย 3หน้าข้อความ   Shuffle order of questions each time page load เพื่อสุ่มข้อสอบ  (ลำดับข้อแตกต่างกัน)   หากไม่มีเครื่องหมายนี้  ข้อสอบที่แสดงผลจะเรียงลำดับตามที่ท่านกรอกข้อมูล

                        2.11.5 คลิกเมาท์ให้เกิดเครื่องหมาย 3หน้าข้อความ  Shuffle order of answers in each question when page loads  เพื่อสุ่มตัวเลือก (ลำดับตัวเลือกแตกต่างกัน) 

                        2.11.6  คลิกเมาท์ที่ OK เพื่อยอมรับการเปลี่ยนแปลง    ดังแสดงในภาพที่ 14

 

ภาพที่ 14

 

3.  การสร้างข้อสอบ  

               ข้อสอบที่ได้จากการสร้างตามที่กล่าวมาแล้วจะได้ข้อสอบแบบสุ่มทั้ง   แบบสุ่มข้อ และตัวเลือกไปในขณะเดียวกัน   โดยภายในข้อสอบอาจใช้เฉพาะข้อความที่เป็นตัวอักษร ภาพนิ่ง หรือภาพเคลื่อนไหวได้ด้วย   ดังนี้

               3.1  ข้อสอบแบบสุ่มเฉพาะข้อความ   มีขั้นตอนในการสร้างดังนี้

                    3.1.1  ในช่อง Title อาจใส่ข้อความ "สิ่งมีชีวิต"  หรือ อาจไม่ใส่ข้อความใด ๆ หากไม่มีความจำเป็นก็ได้

                      3.1.2  ในช่อง Q มีเลข  1 เป็นค่าเริ่มต้น ซึ่งหมายถึงข้อที่ 1 (ลำดับข้ออาจเปลี่ยนแปลงตอนแสดงผล   หากคลิก Check box ใน  Configuration output   เป็น  Shuffle  order  of question )

                      3.1.3  พิมพ์คำถามลงในช่องสี่เหลี่ยม  (ใช้ Unicode characters) และพิมพ์ตัวเลือกด้านล่างของกล่องข้อความ  Answers  และพิมพ์ข้อความป้อนกลับด้านล่างกล่องข้อความ Feedbackซึ่งมีอักษร A, B , C , D   หน้าตัวเลือกแต่ละตัว  และคลิกเมาท์ให้เกิดเครื่องหมาย 3หน้าตัวเลือกซึ่งเป็นคำตอบที่ถูกต้อง   ดังแสดงในภาพที่ 15

ภาพที่ 15

               หากต้องการวางตำแหน่งของข้อความทางซ้าย  ทางขวา หรือ    ปรับขนาดตัวอักษรให้ได้ขนาดตามต้องการ  ท่านสามารถใช้คำสั่งของภาษา HTML ประกอบได้ด้วย

                    3.1.4 คลิกเมาท์ที่ปุ่ม Next/previous questionเพื่อเปลี่ยนข้อ ในขั้นตอนนี้ท่านสามารถ ป้อนข้อมูลคำถาม  หรือตัวเลือก  สำหรับทำข้อต่อๆ ไป   ดังแสดงในภาพที่ 16

 

ภาพที่ 16

หรืออาจคลิกเมาท์ที่เมนู    Manage Questions > Insert Question  เพื่อเปลี่ยนข้อ ดังแสดงในภาพที่ 17

 

 

ภาพที่ 17

               3.2  ข้อสอบแบบสุ่มมีข้อความประกอบภาพนิ่งหรือภาพเคลื่อนไหว ท่านสามารถนำภาพนิ่งหรือภาพเคลื่อนไหวประกอบข้อสอบ  โดยการคลิกเมาท์ให้เคอร์เซอร์ กระพริบ ในช่องคำถามหรือคำตอบที่ต้องการให้ปรากฎภาพ    แล้วคลิกเมาท์บนปุ่ม Insert a picture from a file ดังแสดงในภาพที่ 17  หรือคลิกเมาท์ที่เมนู  Insert >  Picture > Picture from a file (สัญลักษณ์ > หมายถึงขั้นตอนต่อไปให้คลิกเมาท์ที่เมนูย่อยดังชื่อของเมนูหลังสัญลักษณ์นี้ ) ดังแสดงในภาพที่ 18

 

ภาพที่ 18

 

ภาพที่ 19

               ในการป้อนข้อมูลคำถามหรือคำตอบ  ท่านสามารถทำได้โดยอาศัยกระบวนการตามข้อ 3.1.4  และเมื่อป้อนข้อมูล  แล้วท่านสามารถ  บันทึกข้อมูลที่ได้เปลี่ยนแปลงแล้ว   โดยการกดคีย์  Ctrl + S หรือคลิกเมาท์ที่ File > Save   ดังแสดงในภาพที่ 20

 

ภาพที่ 20

               โปรแกรมจะเปิดหน้าต่าง Save as ให้เพื่อให้ท่านตั้งชื่อแฟ้มซึ่งมีส่วนขยายเป็น jbc  เช่นในที่นี้สมมติชื่อแฟ้มเป็น  exam02.jbc แล้วคลิกเมาท์ต่อที่ Save  ดังแสดงในภาพที่ 21

ภาพที่ 21

               หากเป็นการบันทึกชื่อแฟ้มไว้แล้ว  จะไม่เกิดหน้าต่างโปรแกรมดังภาพที่ 21  แต่ผลคือข้อมูลปัจจุบันจะถูกบันทึกในชื่อแฟ้มเดิมแทน (ควรบันทึกบ่อย ๆ เพื่อป้องกันข้อมูลสูญหายในกรณีที่ ไฟฟ้าดับหรือเครื่องมีปัญหา)    ในบางกรณี หากต้องการบันทึกข้อมูลใหม่  โดยให้มีข้อมูลเดิมเหลืออยู่  ท่านสามารถทำได้โดยการบันทึกแบบ  Save as  ซึ่งโปรแกรมจะถามชื่อแฟ้มที่ต้องการบันทึกขึ้นมาใหม่ถ้าใช้ชื่อเดิมข้อมูลในแฟ้มเดิมจะถูกแทนที่ด้วยข้อมูลใหม่  โปรแกรมจะสร้างกล่องข้อความเพื่อยืนยันความแน่ใจ ถ้าแน่ใจว่าต้องการบันทึกทับแฟ้มเดิม  ให้คลิกเมาท์ที่  Yes ดังแสดงในภาพที่  22 

 

ภาพที่ 22

หากท่านตั้งชื่อแฟ้มให้แตกต่างไปจากเดิม  จะไม่เกิดกล่องข้อความเพื่อยืนยัน  ผลคือจะได้แฟ้มใหม่ที่ข้อมูลเป็นปัจจุบัน  และเหลือแฟ้มเดิมไว้สำรองเผื่อการแก้ไขปรับปรุงได้

              

 

 

4. การบันทึกเป็นข้อสอบเพื่อเผยแพร่ในอินเทอร์เน็ต  มีขั้นตอนดังนี้

 

               4.1 กดคีย์ F5 ที่แป้นพิมพ์  หรือคลิกเมาท์ที่เมนู  File >  Export to Web  ดังแสดง

ในภาพที่  23 

ภาพที่ 23	4.2 จะเกิดหน้าต่าง Save as (เป็นแฟ้มข้อมูลประเภท HTML ที่สามารถส่งขึ้น URL เพื่อแสดงผลผ่านอินเตอร์เน็ตได้)ท่านสามารถตั้งชื่อแฟ้มตามต้องการได้   ในที่นี้ใช้ชื่อแฟ้มเป็น    exam02.htm คลิกเมาท์ต่อที่ Save  ดังแสดงในภาพที่ 24
	ภาพที่ 24

               4.3 เกิดกล่องข้อความ  Information เพื่อถามว่าต้องการดูผลของข้อสอบที่ท่านได้ทำไว้หรือไม่คลิกเมาท์ต่อที่  Yes  ดังแสดงในภาพที่ 25 

ภาพที่ 25

               4. โปรแกรมจะสั่งให้เปิด Browser เพื่อแสดงผล การสร้างข้อสอบ ดังแสดงผลในภาพที่ 26

 

ภาพที่ 26

               จากภาพจะเห็นว่าข้อสอบข้อนี้สร้างเป็นลำดับที่ 2  ( Q2 )ในโปรแกรม JBC แต่เมื่อแสดงผลกลับแสดงในข้อ 7  หรือข้ออื่นๆ ตามที่โปรแกรมสุ่มออกมาได้   และเมื่อคลิกเมาท์ที่ข้อ  A ซึ่งเป็นคำตอบที่ถูกต้อง  จะเกิด Feedback  ว่า "เป็นคำตอบที่ถูกต้อง" หรือหากคลิกเมาท์ที่  ข้ออื่นๆ    จะให้ Feedback ว่า " กรุณาทบทวนดูใหม่นะครับ"  ( ซี่งทั้งนี้ขึ้นกับว่าท่านได้ปรับ    Configuration ให้เป็นข้อความว่าอย่างไร) ดังแสดงในภาพที่ 27 และภาพที่ 28

ภาพที่ 27

 

ภาพที่ 28

 

               โปรแกรมนี้ สามารถสร้างข้อสอบมากกว่าจำนวนที่ต้องการแสดงผลได้   เช่นสร้างข้อสอบไว้ เป็นจำนวน  25 ข้อ แต่ต้องการให้ผู้เข้าสอบทำข้อสอบวัดผลเพียง 10 ข้อ    โปรแกรมจะสุ่มข้อสอบ   ตามจำนวน  ลำดับของตัวเลือกก็จะมีการสุ่มเช่นเดียวกัน     ทำให้ผู้เข้าสอบไม่สามารถทำข้อสอบได้   โดยอาศัยการเดา

 

               สำหรับโปรแกรมนี้ยังมีการสร้างข้อสอบแบบอื่นๆ อีก  โดยมีวิธีในการสร้างคล้ายๆ กับการสร้างข้อสอบแบบเลือกตอบ  แต่มีรายละเอียดปลีกย่อยต่างกันเท่านั้น     นอกจากนี้โปรแกรมนี้ยังสามารถสร้างเกม Cross word ได้อย่างมหัศจรรย์ แต่ไม่สามารถใช้งานกับภาษาไทยได้    

******************

ขอขอบพระคุณที่ให้ความสนใจพัฒนาสื่อเพื่อการเรียนการสอน

อ. องอาจ  ชาญเชาว์  ศึกษานิเทศก์   กรมสามัญศึกษา

 

 

 

               หวังว่าท่านสามารถใช้เอกสารนี้ประกอบเพื่อในการสร้างข้อสอบผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตได้  หากมีข้อสงสัยประการใด กรุณาให้คำแนะนำได้ที่   http://www.chanmedia.com  หรือที่  e-mail

ongarge@chaiyo.com  ครับ

 

 

 

 

 

 

โดย   องอาจ  ชาญเชาว์

 

กลุ่มส่งเสริมพัฒนาสื่อนวัตกรรมฯ

สพท.กทม. เขต 2
หน้าหลัก

โดย อ.องอาจ ชาญเชาว์ สพท.กทม.2
chanmedia.bkk2ict.net