การใช้ UNIX เบื้องต้น

ขั้นตอนติดต่อกับ  server

การใช้งาน

            telnet [ชื่อ server]

ตัวอย่าง   ขั้นตอนสำหรับติดต่อ server ชื่อ unix.kmitl.ac.th

1.      คลิกเมาส์เลือก  Start, Run…..

2.      พิมพ์คำสั่ง  telnet unix.kmitl.ac.th

3.      เมื่อติดต่อสำเร็จ จะแสดงดังรูป

4. ใส่ชื่อบัญชีผู้ใช้ (user name) หลัง  login:

5. ใส่รหัสผ่าน (password) หลัง  password:

6. เมื่อ connect ได้ จอภาพแสดงข้อความแนะนำผู้ใช้ดังรูป

คำสั่งเลิกติดต่อ

การใช้งาน

           logout

ตัวอย่าง

           $ Iogout

คำสั่งเปลี่ยนรหัสผ่าน (password)

การใช้งาน

            passwd

ตัวอย่างการใช้

           $ passwd

1. ให้ใส่รหัสผ่านที่ใช้อยู่ในขณะนั้น

2. จะมีข้อความแจ้งว่า ‘New password:’ ให้ใส่รหัสผ่านอันใหม่ที่จะใช้แทนอันเดิม

3. จะมีข้อความแจ้งว่า  ‘Re-enter new password:’ ระบบจะเตือนให้ใส่อีกครั้ง ต้องเหมือนกับที่ใส่ในช่อง New

4. ถ้าใส่ทั้ง 2 ครั้งเหมือนกันและถูกต้องตามกฎการตั้งรหัสผ่านจะปรากฏเครื่องหมาย $

5. ถ้าแสดงเป็นอย่างอื่นเช่น ‘Password must contain at least two alphabetic characters and

at least one numeric or special character.’ หรือ  ‘New passwords must differ from the old by  at  least  three  characters.’ และหรือ  ‘Each password must differ from the user's login name  and any reverse or circular shift of that login name.’  แสดงว่าทำไม่ถูกต้องอยู่ให้เริ่มใหม่จากข้อ  2

คำสั่งตรวจสอบการใช้เนื้อที่

การใช้งาน

            quota [-v] [username]

ตัวอย่าง

            $ quota -v

 ข้อมูลแต่ละคอลัมน์มีความหมายดังนี้

      Filesystem        คือ ชื่อไดเรกทอรีที่ถูกกำหนด quota

      Usage              คือ จำนวนเนื้อที่ที่ใช้ไป มีหน่วยเป็น  Kbytes

      quota               คือ จำนวนเนื้อที่ทีระบบจะเริ่มเตือนในช่อง timeleft มีหน่วยเป็น  Kbytes

      limit                  คือ จำนวนเนื้อที่ที่อนุญาต  มีหน่วยเป็น  Kbytes

      timeleft             คือ จำนวนเวลาที่เหลืออยู่ก่อนจะ loginเข้าไม่ได้ มีหน่วยเป็นวันเช่น 7 days

      files                  คือ จำนวนไฟล์ที่ใช้ไป

      quota               คือ จำนวนไฟล์ที่ที่ระบบจะเริ่มเตือนในช่อง  timeleft

      timeleft             คือ จำนวนไฟล์ที่อนุญาต

      timeleft             คือ จำนวนเวลาที่เหลืออยู่ก่อนจะ login เข้าไม่ได้มีหน่วยเป็น วัน เช่น 7 days

คำสั่งตรวจสอบการเข้าใช้งานที่ผ่านมา

การใช้งาน

            last [username]

ตัวอย่าง

            last | ชื่อบัญชีผู้ใช้   l  more

           $last  knorasa  |  more 

หมายถึงดูการใช้งานของบัญชีผู้ใช้ชื่อ  knorasa

แต่ละคอลัมน์   มีความหมายดังนี้

คอลัมน์ 1  คือ ชื่อบัญชีผู้ใช้

คอลัมน์ 2  คือ หมายเลข  terminal ที่เครื่อง UNIX server ติดต่อกับ PC

คอลัมน์ 3  คือ  Address  ของ  PC ที่  telnet  ไปยัง  server

คอลัมน์ 4,5,6  คือ  วันที่

คอลัมน์ 7,8,9  คือ เวลาเริ่ม ถึง  เวลาเลิก

คอลัมน์ 10  คือ จำนวนเวลาที่ใช้งาน  มีหน่วยเป็น ชั่วโมง: นาที

คำสั่งดูรายชื่อไฟล์

การใช้

            ls [option]

ตัวอย่าง

            $ls –la

            la มาจาก List long and all

แต่ละคอลัมน์  มีความหมายดังนี้

1. คอลัมน์  1  คือสิทธิในไฟล์และมี   10  ช่อง

1.1  ช่องแรก- คือไฟล์และ d คือ ไดเรกทอรี

1.2  สิทธิประกอบด้วย read, w คือ write,x คือ  execute และ -คือไม่ให้สิทธิ

1.3  3 ช่องถัดมา คือสิทธิของเจ้าของ (owner)

1.4  3 ช่องถัดมา  คือสิทธิให้กลุ่ม (group)

1.5  3 ช่องถัดมา คือ สิทธิให้ผู้อื่น  (other)

2. คอลัมน์  2  คือจำนวน  inode

3. คอลัมน์  3  คือ  ชื่อเจ้าของไฟล์

4. คอลัมน์  4  คือ ชื่อกลุ่ม

5. คอลัมน์  5  คือ ขนาดไฟล์  มีหน่วยเป็นByte

6. คอลัมน์  6,7,8  คือ  วันและเวลา

7. คอลัมน์  9  คือ  ชื่อไฟล์

คำสั่งลบไฟล์

การใช้

            rm [ชื่อไฟล์]

ตัวอย่าง

            $rm dead.letter

           หมายถึงลบไฟล์ชื่อ  dead.letter

คำสั่งเปลี่ยนไดเรกทอรี

การใช้

           cd [Directory name]

ตัวอย่าง

           $cd mail

           หมายถึง เปลี่ยนเข้าไปยังไดเรกทอรีชื่อ mail

cd ..      หมายถึงให้ถอยหลังออกไปหนึ่ง directory

cd /     หมายถึงให้ถอยหลักออกไปนอกสุดสู่ root directory

cd ตามด้วยชื่อdirtory หมายถึงให้เข้าไปใน directory นั้น

cd / ตามด้วยชื่อdirtory1  dirtory2  dirtory3 หมายถึงให้ออกมาสู่ Root dirrectory แล้วเข้าไปสู่ dir นั้น มีประโยชน์คือ ไม่ต้องเสียเวลาออกมาทีละ Dirtory

คำสั่งสร้างไดเรกทอรี

การใช้

           mkdir [Directory name]

ตัวอย่าง

           $mkdir example 

หมายถึง สร้างไดเรกทอรีชื่อ  example

คำสั่งลบไดเรกทอรีรวมไฟล์ที่อยู่ภายใน

การใช้

           rm [Option] [Directory name]

ตัวอย่าง

           $rm-r example

หมายถึงลบ Directory ชื่อ example ไม่ว่าภายในจะมีไฟล์อยู่เท่าไรก็ตาม ลบทั้งหมด

คำสั่งขอดูข้อมูลที่ละ  1 หน้าจอ

การใช้

           more [File name]

ตัวอย่าง

            $more .pinerc

หมายถึงขอดูค่า configuration ของโปรแกรม Pine  ทีละ  1  หน้าจอและกดปุ่ม  Space  bar  ดูหน้าถัดไป

แสดง Directory ปัจจุบัน

การใช้

            pwd

ตัวอย่าง

คำสั่งในการแสดง user และรายละเอียด user

การใช้

                finger

                จะเป็นการแสดงรายชื่อผู้ที่กำลัง logon อยู่ในขณะนั้น

               finger <user account>

               จะแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับ user ที่ระบุ

คำสั่งในการค้นหา

การใช้

                grep <คำที่ต้องการค้นหา>

ตัวอย่าง

               finger | grep kb

               เป็นคำสั่งในการค้นหา user ที่กำลัง logon ที่มี user account ขึ้นต้นด้วย kb

คำสั่งในการแสดงผู้ใช้ปัจจุบัน

การใช้

                whoami

ตัวอย่าง

                $whoami

คำสั่ง Copy ไฟล์ข้อมูล

การใช้

                cp [file1] [file2]

            หมายถึงทำการ Copy ไฟล์1 ไปเป็นไฟล์2

ตัวอย่าง

                $cp ret new

คำสั่งย้ายไฟล์ข้อมูล

การใช้

                mv [file1 ] [directory]

            หมายถึง ย้าย file1 ไปยัง Directory ที่ระบุ

การใช้เพื่อเปลี่ยนชื่อไฟล์

                mv [filename1] [file name2]

            หมายถึง เปลี่ยนชื่อจาก filename1 ไปเป็น filename2

คำสั่งขอดูวิธีการใช้

การใช้

           man [ชื่อคำสั่ง]

ตัวอย่าง

            $man  passwd

            หมายถึงขอดูวิธีใช้คำสั่ง  passwd

การใช้งาน VI

            VI (อ่านว่า วี-ไอ) เป็นเอดิเตอร์ตัวหนึ่งที่ใช้ในการแก้ไขเอกสารต่างๆ บนยูนิกซ์ ถ้าเปรียบเที่ยบกับโปรแกรมบน Windows ก็คงเทียบได้กับ Notepad นั่นเอง

            เริ่มต้นการใช้งานโดยใช้คำสั่ง

            vi <ชื่อไฟล์>

            เมื่อ ชื่อไฟล์เป็นไฟล์ที่คุณต้องการจะบันทึกข้อความ

             ดูรายละเอียดเพิ่มเติมการใช้งาน VI (1)

                                            การใช้งาน VI (2)

                                            การใช้งาน VI (3)

การใช้งาน PICO

             PICO เป็นเอดิเตอร์ตัวหนึ่งที่ใช้ในการแก้ไขเอกสารเช่นเดียวกันกับ VI แต่การใช้งาน PICO จะใช้ได้ง่ายกว่า VI  มีลักษณะหน้าจอการใช้งานคล้ายๆ กับโปรแกรม PINE

             เริ่มต้นใช้งาน PICO โดยใช้คำสั่ง

             pico <ชื่อไฟล์>

             ดูรายละเอียดเพิ่มเติมการใช้งาน PICO